BİLSEM süreci

Tarama uygulaması nasıl bir deneyim?

Tablette yapılan ön değerlendirme hakkında resmî olarak bilinenler, bilinmeyenler ve çocuğu o güne sakin biçimde hazırlamak için öneriler.

BİLSEM'in ilk aşaması, uygulama merkezlerinde tablet bilgisayarla yapılan bir grup uygulamasıdır. MEB soruları, soru sayısını ve süreyi yayımlamaz. Eski resmî belgeler ise ekranın nasıl işlediğine dair genel bir fikir veriyor. Çocuk için en iyi hazırlık iyi bir uyku, tanıdık bir sabah ve sakin bir anlatımdır.

Bugün resmî olarak bilinenler

2025–2026 kılavuzu ve MEB açıklamalarına göre:

  • Uygulama, il tanılama sınav komisyonlarının belirlediği uygulama merkezlerinde, "elektronik ortamda tablet bilgisayarlar üzerinden" yapılır.
  • Hafta içi her gün beş oturum vardır: 09.00, 10.15, 11.30, 13.30 ve 14.45. Çocuk, giriş belgesinde yazan oturuma alınır.
  • MEB'e göre bu uygulama "öğrencilerin öğrenilmiş bilgilerini ölçmeye yönelik bir sınav değildir". Özel Yeteneklilik Bülteni ise kullanılan aracı "içeriğinde ön yargıdan arınmış özelliklerin yer aldığı bir ölçme aracı" olarak tanımlar.
  • Uygulamaya cep telefonu, akıllı saat gibi saat dışında işlevi olan saatler ve görüntü ya da ses kaydedebilen cihazlarla gelmek yasaktır. Kılavuza göre bunlardan biri öğrencide tespit edilirse uygulama geçersiz sayılır.
  • Değerlendirme içeriklerine ilişkin hiçbir belge yayımlanmaz ve paylaşılmaz.
  • Sonuç ekranında puan yer almaz. Yalnızca bireysel değerlendirme randevusunun oluşturulup oluşturulmayacağı yazar.

Eski resmî belgeler ne anlatıyor?

MEB, 2016–2019 arasında bir tanıtım uygulaması yayımlamış ve uygulamayı yürüten görevliler için kılavuzlar hazırlamıştı. Bu belgeler güncel değil ve biçim o tarihten sonra değişmiş olabilir. Yine de genel bir fikir verirler:

  • Önce tanıtım, sonra alıştırma: 2018 uygulayıcı kılavuzuna göre önce örnekler video olarak izletiliyor ve görevli her örneği sesli açıklıyordu. Ardından tableti kullanmayı görmek için birkaç alıştırma geliyor, sonra asıl uygulama başlıyordu.
  • Her sorunun bir süresi var: 2019 tanıtım duyurusuna göre sürenin son 10 saniyesi ekranın sağ üst köşesinde gösteriliyor, cevap verilmezse sonraki soruya kendiliğinden geçiliyordu.
  • Geri dönüş yok: Yeni soru geldikten sonra önceki soruya dönülemiyordu. Süre bitmeden cevap değiştirilebiliyordu.
  • Uyarı yok: Asıl uygulamada doğru ya da yanlış cevap için bir uyarı çıkmıyordu.
  • Bazen önce soru, sonra seçenekler: Bazı sorularda önce soru görünüyor, seçenekler bir süre sonra geliyordu.
  • Görsel sorular: 2018 kılavuzundaki örnek açıklamalarının çoğu dört resim arasından seçim istiyordu. Örnekler arasında bir resmi hatırlama, şekillerle rakamları eşleştirme, resimler arasındaki ilişkiyi bulma, eksik parçayı bulma, karartılmış şekli tanıma, tablodaki ilişkiyi bulma ve bir şekli farklı açıdan düşünme vardı. Kısa bir okuma örneği ise "1. sınıf öğrencilerine gelmeyecektir" notuyla yer alıyordu.
  • Salon: Salonda görevliler dışında kimse bulunmuyordu. Veliler dışarıda bekliyordu.

MEB, tanıtım uygulaması için şunu da açıkça yazmıştı: "Animasyonlar ve sorular grup tarama sorularının benzeri veya kapsadığı konular değildir." Yani tanıtım yalnızca ekranın nasıl kullanılacağını göstermek içindi. 10 Kasım 2026'daki kontrolümüzde bu uygulama mağazada bulunmuyordu.

Resmî olarak açıklanmayanlar

  • Soru sayısı, toplam süre, soru başına süre, soru türlerinin güncel listesi ve puanlama yöntemi.
  • Uygulamada sesli yönerge ya da kulaklık kullanılıp kullanılmadığı.

İnternette dolaşan "40 soru", "47 soru", "60 dakika" gibi bilgiler MEB kaynaklı değildir ve birbirini tutmaz. Örneğin 2025–2026'da 3. sınıf genel zihinsel alan için alt sınır 42 doğru olarak açıklandı. Buna göre o yıl 3. sınıf testinde en az 42 soru olmalıydı; bu bizim çıkarımımızdır. "Çıkmış sorular" ya da "birebir sınav formatı" adıyla satılan içerikler de resmî değildir, çünkü MEB bu içerikleri paylaşmaz.

Çocuğu güne hazırlamak

Önceki günler

  • Olağan düzeni koruyun. NHS, her yaştaki çocuğun düzenli günlük rutinleri güven verici bulduğunu hatırlatır.
  • Uykuya öncelik verin. Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi'nin uzlaşı bildirgesi, 6–12 yaş için düzenli olarak 24 saatte 9–12 saat uyku önerir. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) de özellikle yatmadan önceki bir saati ekransız geçirmeyi öneriyor.
  • "Son gün çalışması" yapmayın. Önceki akşamı oyun, yürüyüş ya da birlikte kitap okuyarak geçirmek daha iyidir.

Uygulama sabahı

  • Tanıdık ve doyurucu bir kahvaltı. Bir sistematik derleme, kahvaltının kahvaltı yapmamaya göre aynı sabahki dikkat ve bellek performansına küçük ama olumlu bir etkisi olduğunu bildiriyor (derleme bir gıda şirketi tarafından finanse edilmiş). O sabah yeni bir yiyecek denemeyin.
  • Rahat kıyafet, tuvalet, su. Küçük konforlar çocuğu rahatlatır.
  • Belge ve cihaz kontrolü. Giriş belgesini ve okulun istediği belgeleri yanınıza alın. Telefon ve akıllı saat çocukta olmasın.
  • Erken çıkın. Aceleyle yetişmeye çalışmak hem sizi hem çocuğu gerebilir.

Nasıl anlatılır?

Kısa, sakin ve merak uyandıran cümleler işe yarar:

  • "Bugün tablette resimli bulmacalar çözeceksin. Bazıları kolay, bazıları zor olabilir. Herkes için böyle."
  • "Bilmediğin bir soru olursa en iyi tahminini seçip devam edebilirsin. Süre bitince soru kendiliğinden geçer, bu çok normal."
  • "Ben dışarıda seni bekliyor olacağım. Çıkınca birlikte parka gideceğiz."

Şu tür cümlelerden kaçının: "Bunu mutlaka kazanmalısın", "Herkes senden bunu bekliyor", "Sen çok zekisin, kolayca yaparsın." Bunlar çocuğa, sonucun kendisi hakkında bir hüküm olduğu mesajını verir.

Sonrasında

  • "Nasıldı, neler gördün?" gibi açık bir soru sorun ve dinleyin. Kaç doğru yaptığını ya da hangi soruların geldiğini sorgulamayın.
  • Önceden planladığınız keyifli etkinliği sonuçtan bağımsız yapın. Çocuğunuzun emeğini ve cesaretini takdir edin.

Bilsem Yolu'nda günlük testler tamamlandıktan sonra açılan Kum Saati bölümü, süreli soru biçimiyle önceden tanışmak için tasarlandı. Amacı yalnızca bu biçime yabancılığı azaltmaktır. Buradaki sorular gerçek tarama soruları değildir ve sonucu etkileyeceği iddiasında bulunmayız.

Kaynaklar

  1. MEB ÖERHGM, 2025–2026 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu (2025)
  2. MEB, Sayın Velilerimiz - ön değerlendirme açıklaması (Şubat 2026)
  3. MEB ÖERHGM, Özel Yeteneklilik Bülteni (Ekim 2025)
  4. MEB ÖERHGM, BİLSEM Grup Tarama Uygulaması Tanıtım Sürümü yayında (25 Aralık 2019)
  5. MEB ÖERHGM, BİLSEM Grup Tarama Uygulayıcı Kılavuzu (2018, Çanakkale İl MEM sunucusundaki kopya)
  6. Paruthi ve ark., Çocuklar için önerilen uyku süreleri, AASM uzlaşı bildirgesi (J Clin Sleep Med, 2016)
  7. AAP / HealthyChildren.org, Helping kids thrive in a digital world - AAP policy explained (2026)
  8. NHS, Anxiety in children (2026)
  9. Adolphus ve ark., Kahvaltının çocuk ve ergenlerde bilişsel performansa etkisi, sistematik derleme (Adv Nutr, 2016; gıda şirketi finansmanlı)