Soru tipleri

22 soru tipi ve dayandıkları beceriler

Günün Testi'ndeki sorular, tarama sınavındaki soru kalıplarına benzeyen 22 tipten gelir. Aşağıda her tipin neyi sorduğunu ve hangi beceriye dayandığını bulabilirsiniz.

Buradaki çizimler tipi anlatmak için hazırlanmış basit örneklerdir. Uygulamadaki sorular kodla üretilir, her gün yenidir ve çocuğunuzun sınıfına uygun zorlukta gelir. Çıkmış sorular ya da yayınevlerinin sorularını kullanmayız.

Kural bulma

Şekiller bir kurala göre değişir. Çocuk kuralı bulur ve sıradakini ya da eksik olanı seçer.

Matris

Ne sorulur?
Yan yana ve alt alta dizilmiş kutularda şekiller bir kurala göre değişir. Soru işaretli kutuya hangi şeklin geleceği sorulur.
Hangi beceri?
Yan yana ve alt alta değişeni birlikte izlemek; şıklara bakmadan önce kuralı söylemek.

Çocuğun ekranındaki adı: Tablo bulmacası

Örüntü

Ne sorulur?
Bir dizide tekrar eden ya da adım adım değişen bir kural vardır. Sıradaki öğe sorulur.
Hangi beceri?
Tekrar eden parçayı görmek ve kuralı devam ettirmek.

Çocuğun ekranındaki adı: Dizi

İlişki kurma ve sınıflama

İki şey arasındaki bağı bulup yenisine taşımak ya da ortak kurala uymayanı ayırmak.

Şekil analojisi

Ne sorulur?
İki şekil arasında bir değişim vardır (büyüme, dönme, renk gibi). Aynı değişimin yeni şekle uygulanmış hâli sorulur.
Hangi beceri?
Görünüşe değil ilişkiye bakmak; değişimi kelimeyle söyleyip yeni şekle taşımak.

Çocuğun ekranındaki adı: Ne değişti?

Resimli ilişki

Ne sorulur?
Resimler arasında anlam bağı vardır (bir nesne ve ne işe yaradığı gibi). Aynı bağı taşıyan resim sorulur.
Hangi beceri?
Kavramlar arasında ilişki kurmak ve bu ilişkiyi yeni bir ikiliye uygulamak.

Çocuğun ekranındaki adı: Ne ile ilgili?

Farklı olanı bul

Ne sorulur?
Şekillerin çoğu ortak bir kurala uyar. Uymayan tek şekil sorulur.
Hangi beceri?
Sınıflama: önemli özelliği (biçim, sayı, yön) önemsiz olandan (renk gibi) ayırmak.

Çocuğun ekranındaki adı: Farklı olanı bul

Zihinde çevirme

Bir şekli zihinde döndürmek, aynadaki görüntüsünü bulmak ya da katlanan kâğıdı zihinde açmak.

Döndürme

Ne sorulur?
Bir şekil çeyrek ya da yarım tur döndürülürse nasıl görüneceği sorulur.
Hangi beceri?
Zihinde döndürme; dönmüş şekli aynadaki hâlinden ayırmak.

Çocuğun ekranındaki adı: Döndür

Ayna ve simetri

Ne sorulur?
Bir şeklin bir çizgiye göre aynadaki görüntüsü ya da simetrik tamamlanmış hâli sorulur.
Hangi beceri?
Sağ–sol ve üst–alt ilişkisini, çizgiye uzaklığı koruyarak taşımak.

Çocuğun ekranındaki adı: Ayna

Kâğıt katlama

Ne sorulur?
Kâğıt bir ya da iki kez katlanıp delinir. Kâğıt açılınca deliklerin nerede olacağı sorulur.
Hangi beceri?
Katlama çizgisine göre yansımayı adım adım izlemek; kâğıdı zihinde geri açmak.

Çocuğun ekranındaki adı: Kâğıt katla

Üç boyutlu düşünme

Küplerden yapılar: görünmeyen parçaları hesaba katmak, başka bir yerden bakmayı ve katlamayı hayal etmek.

Küp sayma

Ne sorulur?
Küplerden yapılmış bir yapıda kaç küp olduğu sorulur. Arkada ve altta kalan görünmeyen küpler de sayılır.
Hangi beceri?
Kat kat düşünmek; görünmeyen parçaları hesaba katmak.

Çocuğun ekranındaki adı: Küp say

Bakış ve görünüş

Ne sorulur?
Bir yapının üstten, önden ya da yandan bakınca nasıl göründüğü sorulur.
Hangi beceri?
Kendi bakışından çıkıp başka bir yerden bakmayı hayal etmek.

Çocuğun ekranındaki adı: Nereden bakınca?

Küp açınımı

Ne sorulur?
Düz bir açınım katlanınca nasıl bir küp olacağı ya da hangi açınımın küp olabileceği sorulur.
Hangi beceri?
Katlamayı zihinde canlandırmak; karşılıklı gelen yüzleri bulmak.

Çocuğun ekranındaki adı: Küpü katla

Bütünü görme ve dikkat

Parçayla bütünü birlikte görmek, biçimi dış hatlarından tanımak, benzer şekiller arasında ayrıntıyı yakalamak, saydam kartları zihinde üst üste koymak, karışmış şeritlerden resmi yeniden kurmak.

Parça–bütün

Ne sorulur?
Bir desende ya da şekilde eksik kalan parça sorulur.
Hangi beceri?
Parçayı bütünün içinde görmek; denemeden önce bakıp plan yapmak.

Çocuğun ekranındaki adı: Parçayı bul

Siluet

Ne sorulur?
Bir resmin gölgesi (siluet) ya da bir gölgenin hangi resme ait olduğu sorulur.
Hangi beceri?
Biçimi dış hatlarından tanımak; renk ve iç ayrıntıdan bağımsız bakmak.

Çocuğun ekranındaki adı: Gölge

Görsel dikkat

Ne sorulur?
Birbirine çok benzeyen şekiller arasında aranan şekil ya da küçük fark sorulur.
Hangi beceri?
Düzenli tarama ve ayrıntıyı kontrol etme.

Çocuğun ekranındaki adı: Aynısını bul

Saydam kartlar

Ne sorulur?
İki ya da üç saydam kart üst üste konur. Kartlardaki şekiller ve çizgiler yerlerinde kalınca hangi resmin çıkacağı sorulur.
Hangi beceri?
Birden çok görüntüyü zihinde birleştirmek; her ayrıntının yerini korumak.

Çocuğun ekranındaki adı: Üst üste koy

Saklı yazı

Ne sorulur?
Karışık renkli çizgilerin arasına harf ve rakamlardan bir yazı saklanır. Yazının hangisi olduğu sorulur; şıklarda birbirine benzeyen harf ve rakamlar (2 ile Z, 8 ile B gibi) vardır.
Hangi beceri?
Şekli zeminden ayırmak; birbirine benzeyen harf ve rakamları ayırt etmek.

Çocuğun ekranındaki adı: Saklı yazıyı bul

Şerit sıralama

Ne sorulur?
Bir resim ince uzun şeritlere kesilip karıştırılır ve şeritler numaralanır. Resmi yeniden kuran numara sırası sorulur; gökkuşağı, güneş ve tepeler şeritten şeride kesilmeden devam etmelidir.
Hangi beceri?
Parçaların kenarlarındaki ayrıntıları karşılaştırmak; parçaları zihinde yan yana koyup bütünü kurmak.

Çocuğun ekranındaki adı: Resmi birleştir

Hafıza ve şifre

Kısa süre gösterilen bir görseli aklında tutmak, şekil–rakam eşlemelerini izlemek.

Görsel hafıza

Ne sorulur?
Bir görsel kısa süre gösterilir, sonra kapanır. Görselde ne olduğu ya da neyin nerede olduğu sorulur.
Hangi beceri?
Kısa süreli görsel hafıza.

Bu tipte amacımız çocuğun soru biçimine alışmasıdır. Hafızayı geliştirdiğini iddia etmiyoruz.

Çocuğun ekranındaki adı: Aklında tut

Şifre

Ne sorulur?
Şekillerle rakamlar arasında bir eşleme verilir. Bir şekil dizisinin karşılığı ya da eşlemenin kendisi sorulur.
Hangi beceri?
Eşleme kuralını adım adım izlemek ve kodu çözmek.

Çocuğun ekranındaki adı: Şifre

Sayılarla düşünme

Sayı dizilerinde ve tablolarda kural bulmak, eşitliği koruyarak düşünmek. İşlemler sınıf düzeyinin altında tutulur; ölçülen işlem değil, kural bulmadır.

Şekil eşitliği (terazi)

Ne sorulur?
Teraziler ya da şekillerle kurulmuş eşitlikler verilir: “1 daire 2 kareye eşitse 2 daire kaç kareye eşittir?”
Hangi beceri?
Eşitliği koruyarak düşünmek; nicel akıl yürütme. Sayılar küçüktür.

Çocuğun ekranındaki adı: Terazi

Sayı dizisi

Ne sorulur?
Bir sayı dizisindeki kural (artış, azalış, iki adımlı değişim) bulunur ve sıradaki sayı sorulur.
Hangi beceri?
Sayılar arasında kural bulmak.

Çocuğun ekranındaki adı: Sayı dizisi

Sayı tablosu

Ne sorulur?
Bir tablodaki sayılar satır ya da sütun boyunca bir kurala uyar. Boş kutudaki sayı sorulur.
Hangi beceri?
Sayı ilişkilerini birden çok yönde izlemek.

Çocuğun ekranındaki adı: Sayı tablosu

Her tipte aynı yaklaşım

  • Sorular kolaydan zora ilerler.
  • Her cevaptan sonra çözüm adım adım gösterilir.
  • Her soruda tek bir doğru cevap vardır; bunu bağımsız bir çözücü doğrular.
  • Aynı soru çocuğunuza iki kez gelmez.

Ne iddia etmiyoruz?

Amacımız, bu tipler üzerine düzenli alıştırmayla çocuğun soru biçimine alışması ve her tip için kendi çözüm yolunu bulmasıdır. Bunun genel zekâyı ya da okul başarısını artırdığını iddia etmiyoruz ve BİLSEM'e girişi garanti etmiyoruz.

Seviye tespiti raporunda tiplerin nasıl göründüğüne bakın